Poteĩ mba'e ñaikũmbýva oisãmbyhýva opa mba'e ñande jajapóva.
-
Peteĩ programa de mindfulness de ocho semána ogueru mba'eporã ikatúva ojehecha gray-matter-pe.
Hölzel ha iñirũnguéra oipuru voxel-based morphometry ohechauka hag̃ua mba'éichapa oñembohetave gray-matter concentración ijerére hippocampus asu, posterior cingulate, temporo-parietal junction ha cerebellum ocho semána rire MBSR-pe. Akãnguéra oñemoambue jevy pe práctica rejapóva jave.
Hölzel, B. K., Carmody, J., Vangel, M., Congleton, C., Yerramsetti, S. M., Gard, T., & Lazar, S. W. (2011). Mindfulness practice leads to increases in regional brain gray matter density. Psychiatry Research: Neuroimaging, 191(1), 36–43.
doi: 10.1016/j.pscychresns.2010.08.006
-
Umi medita vaʼekue are guive oreko peteĩ cortex iporãvéva umi tendápe oñeñatendéva ha ojehechakuaáva.
Lazar rembiapo MRI 2005-pe ombojoja umi medita vaʼekue are guive umi ojehecha porãva ndive ha ohecha peteĩ tuichaveha cortical pe prefrontal cortex ha derécha anterior insula-pe. Pe efecto omomichĩ pe ag̃ui rehegua iporãʼỹva — umi 50 ary medita vaʼekue pe estudio-pe oreko peteĩ cortical iporãva 25 ary ojehecha porãva ndive.
Lazar, S. W., Kerr, C. E., Wasserman, R. H., Gray, J. R., Greve, D. N., Treadway, M. T., … & Fischl, B. (2005). Meditation experience is associated with increased cortical thickness. NeuroReport, 16(17), 1893–1897.
doi: 10.1097/01.wnr.0000186598.66243.19
-
Pe ñemboheta mbegue oipe'a porã ñande rete ñemongu'e ha omoĩ ñande py'aguapy rehegua yvateve.
Zaccaro rembiapo 2018-pe, oikuaaukáva ñemboheta mbegue (≤10 pytũ per minuto) 15 tembiapo apytépe, ohechauka jekupyty porãve ñande py'apy ñemongu'e, ñande py'aguapy rehegua, ha ñande py'aguapy ñandéve voi. Umi ipu'akaveva oĩ ñande py'apy ñemongu'e rehegua frecuencia-pe, 5.5–6 pytũ per minuto rupi.
Zaccaro, A., Piarulli, A., Laurino, M., Garbella, E., Menicucci, D., Neri, B., & Gemignani, A. (2018). How breath-control can change your life: a systematic review on psycho-physiological correlates of slow breathing. Frontiers in Human Neuroscience, 12, 353.
doi: 10.3389/fnhum.2018.00353
-
Peteĩ sapukái mboyvegua, ojepurúva cinco aravo'i pukukue, ohasa mbohapy ambue ñemohenda ñe'ẽrendu ha ñemongu'e rehegua.
Balban ha iñirũnguéra (Huberman lab, 2023, Cell Reports Medicine) ojapo peteĩ ñemohenda'ỹva ñemohenda mokõi aravo'i pukukue ára ha ára ñe'ẽrendu rehegua irundy mba'e rehegua. Sapukái mboyvegua — mokõi juruja nose rupi ha upe rire peteĩ pytu puku juru rupi — ome'ẽ tuichavéva ñemombarete ñemohendápe ha tuichavéva ñemomichĩ ñemohenda pytu rape rehegua.
Balban, M. Y., Neri, E., Kogon, M. M., Weed, L., Nouriani, B., Jo, B., Holl, G., Zeitzer, J. M., Spiegel, D., & Huberman, A. D. (2023). Brief structured respiration practices enhance mood and reduce physiological arousal. Cell Reports Medicine, 4(1), 100895.
doi: 10.1016/j.xcrm.2022.100895
-
Mindfulness meditación iporã ha katu ojerovia añetehápe ombohetavévo ñembyasy, ñembyasy ha hasykatu.
Goyal 2014 meta-análisis ombyaty 47 tembiasakue ojehecharamóva 3,515 tapicha ndive. Mindfulness programa omoheñói mbovy ha mbytegua jeporavopyre ñembyasy (efecto tamaño 0.38) ha ñembyasy (0.30) 8 arapokõindy rire — oñembojoja umi antidepresivo ojapóva umi tapicha hasykatúva mbytegua-pe.
Goyal, M., Singh, S., Sibinga, E. M. S., Gould, N. F., Rowland-Seymour, A., Sharma, R., … & Haythornthwaite, J. A. (2014). Meditation programs for psychological stress and well-being: a systematic review and meta-analysis. JAMA Internal Medicine, 174(3), 357–368.
doi: 10.1001/jamainternmed.2013.13018
-
Mindfulness meditation oipytyvõ porãve hag̃ua oke porãve tapicha kakuaa orekóva ñepysangy ñemi.
Black rembiasakue 2015-pe, ojejapóva tapicha kakuaa imembykuéra apytépe orekóva ñepysangy ñemi moderado, ohechauka peteĩ programa mindfulness poteĩ arapokõindy pukukue oipytyvõ porãveha oke porãve hag̃ua peteĩ intervención educación ñemi-peguáva, ha avei oĩve mba'eporã ñemombegue ha mba'asy ñemongyhyje rehegua.
Black, D. S., O'Reilly, G. A., Olmstead, R., Breen, E. C., & Irwin, M. R. (2015). Mindfulness meditation and improvement in sleep quality and daytime impairment among older adults with sleep disturbances: a randomized clinical trial. JAMA Internal Medicine, 175(4), 494–501.
doi: 10.1001/jamainternmed.2014.8081
-
Auditory beat stimulation ikatu ombohasa ñane ñemongu'e ha ñande py'apy ñepyrũme ojehechakuaáva.
Garcia-Argibay rembiapo 2019-pe, oikóva 22 tembiapo rehe binaural-beat stimulation rehegua, ohechauka oĩha michĩ ha mbytegua efecto py'apy, memoria rembiapo ha mba'asy ñanduti rehe. Efecto kuéra iporã ha odepende dosis rehe, ndaha'éi peteĩ mba'e tuicháva; roiporu chupekuéra peteĩ tembiporu apytépe, ndaha'éi peteĩ frecuencia mágica.
Garcia-Argibay, M., Santed, M. A., & Reales, J. M. (2019). Efficacy of binaural auditory beats in cognition, anxiety, and pain perception: a meta-analysis. Psychological Research, 83(2), 357–372.
doi: 10.1007/s00426-018-1066-8
-
Loving-kindness meditation ombohetave ñemoñe'ẽ porã ha ombopukuve tembiporu ñemoñepyrũ.
Fredrickson rembiapo ñehesa'ỹijo pokõi arapokõindy ohechauka loving-kindness meditation omoambueha ára ha ára ñemoñe'ẽ porã, ha upéva rupive omombareteve tembiporu ñemoñepyrũ — tembipota, ñemoirũ ñemoñe'ẽ, ñembyasy sa'ive.
Fredrickson, B. L., Cohn, M. A., Coffey, K. A., Pek, J., & Finkel, S. M. (2008). Open hearts build lives: positive emotions, induced through loving-kindness meditation, build consequential personal resources. Journal of Personality and Social Psychology, 95(5), 1045–1062.
doi: 10.1037/a0013262
-
Umi medita va'ekue are guive ohechauka tembiapo kirirĩve pe default-mode network-pe — pe akã renda omongu'éva ñeimo'ã rei.
Brewer ha iñirũnguéra ohecha, mbohapy meditación tipo apytépe, umi ojepokuaáva ohechaukaha tembiapo sa'ive pe default mode network renda tuichavéva rupi, ha ñembojoaju mbareteve umi tenda oisãmbyhýva akã rembiapo ndive — meditación jave ha pytu'u jave avei.
Brewer, J. A., Worhunsky, P. D., Gray, J. R., Tang, Y.-Y., Weber, J., & Kober, H. (2011). Meditation experience is associated with differences in default mode network activity and connectivity. PNAS, 108(50), 20254–20259.
doi: 10.1073/pnas.1112029108
-
Ñehendu poteĩ pytu rupi peteĩ aravo'ípe omotuichavéva HRV pe resonancia cardíaca rupive.
Lehrer ha Gevirtz ohesa'ỹijo mba'éichapa omba'apo pe pytu resonancia-frecuencia rehegua: 5.5–6 pytu rupi peteĩ aravo'ípe, pe pytu, tuguy jejopy ha corazón ritmo oñembojoaju, omotuichavévo HRV ha omomba'apóvo pe baroreflejo. Kóva hína pe ritmo ZenninOut oipurúva iñehendu iporãva (coherente) práctica-pe.
Lehrer, P. M., & Gevirtz, R. (2014). Heart rate variability biofeedback: how and why does it work? Frontiers in Psychology, 5, 756.
doi: 10.3389/fpsyg.2014.00756
-
Auditory beat stimulation ohechauka efecto ikatúva ojehecha akã rembiapo ha py'a ñeñandu rehe — ñemohatã añetegua reheve.
Chaieb ha iñirũnguéra ohesa'ỹijo umi kuatiañe'ẽ binaural-beat rehegua: oĩ efecto memoria, atención ha ñemongyhyje rehe, ha katu iñambue frecuencia, aravo pukukue ha tembiapo calidad rehe. ZenninOut ohechauka ko revisión, nomotuichaséi rei pe efecto.
Chaieb, L., Wilpert, E. C., Reber, T. P., & Fell, J. (2015). Auditory beat stimulation and its effects on cognition and mood states. Frontiers in Psychiatry, 6, 70.
doi: 10.3389/fpsyt.2015.00070
-
Ñembopy'apy pya'e rire, tapicha okuera pya'eve ohendúvo naturaleza mba'epu, tavaguasu ayvu rangue.
Alvarsson ha iñirũnguéra omongyhyje umi participante peteĩ tarea aritmética mental rupive, upéi omedi pe piel conductancia okuera aja. Pe ñemongu'e simpático oguejy pya'eve naturaleza mba'epu aja (peteĩ ykua ha guyra purahéi 50 dB-pe) mbohapy ayvu condición apytégui.
Alvarsson, J. J., Wiens, S., & Nilsson, M. E. (2010). Stress recovery during exposure to nature sound and environmental noise. International Journal of Environmental Research and Public Health, 7(3), 1036–1046.
doi: 10.3390/ijerph7031036
Doce tembiapo omoheñói va'ekue pe aplicación. ZenninOut ryepýpe, opaite práctica oñembojoaju ko'ãichagua investigación ndive — pe Ciencia pestaña omombyky peteĩteĩva tembiapo ñe'ẽ hesakãvape ha ombojoaju hembiapokue renda ndive.
ZenninOut ha'e peteĩ tembiporu ñande rekove porãve hag̃ua, ndaha'éi pohãno térã tesãi ñemonguera. Reñeñandu vai ramo, eheka peteĩ tembikuaaha térã eñemboja umi tembiaporã rehegua. Ñemongeta ikatu ombohovái ñandéve ñemongyhyje — eñepyrũ jey ha eheka pytyvõ oikóramo upéva.