Hastą́ą́ yá'át'ééhgo naaltsoos bee haz'ą́ áłtsé nihił bééhózin.
-
Tʼááłáʼí tsʼídá béeso naaki yiską́ągo mindfulness bee ádaatʼéehígíí tʼáadoo leʼéego gray-matter áníłtsó.
Hölzel dóó bąąh ílínígíí voxel-based morphometry bee yá'át'ééhgo ádahooníłígíí, díkwíí MBSR ts'áadah ast'į́į́'go náásgóó łichį́įʼ łigai bitsʼaʼ yádiłhił biyiʼjįʼ, posterior cingulate, temporo-parietal junction dóó cerebellum bikéé naaznilígíí. Yádiłhił t'áadoo át'éego ádaat'éego bee hazhó'ógo ádaat'éego.
Hölzel, B. K., Carmody, J., Vangel, M., Congleton, C., Yerramsetti, S. M., Gard, T., & Lazar, S. W. (2011). Mindfulness practice leads to increases in regional brain gray matter density. Psychiatry Research: Neuroimaging, 191(1), 36–43.
doi: 10.1016/j.pscychresns.2010.08.006
-
T'áá íiyisíí naaltsoos bikéyahígíí biniiyé naaltsoos bikéyahígíí t'óó ahayóí bik'ehgo ádaat'éego bik'i'diilnígíí.
Lazar 2005 MRI naaltsoos bik'ehgo naashá, doo shił yáhoot'ééł nihá shikaadééł nihíji'ígíí hólǫ́ holne' doo ádahooní. Naaltsoos éí t'áá ajiłii hólǫ́ doo 50-oodlį́į́h meditators éí 25-oodlį́į́h shikaadééł nihá hólǫ́.
Lazar, S. W., Kerr, C. E., Wasserman, R. H., Gray, J. R., Greve, D. N., Treadway, M. T., … & Fischl, B. (2005). Meditation experience is associated with increased cortical thickness. NeuroReport, 16(17), 1893–1897.
doi: 10.1097/01.wnr.0000186598.66243.19
-
Náátsʼíílid tʼááłáhgo bee hazʼą́ą́gi átʼéego ádaatʼéego naalnishígíí bikéyahdi parasympathetic doołtsohígíí yikah.
Zaccaro 2018 naaltsoos bee haz'ą́ áłtsékeesígíí slow breathing (≤10 breaths per minute) 15 naaltsoos bikáá'gi éí t'áá ałtso heart-rate variability, parasympathetic activity, dóó self-reported calm ádaat'éego ádahwiilyaago. T'óó 'ałtsoní biniiyé cardiac-resonance frequency 5.5–6 breaths per minute bik'i'diilwołgo.
Zaccaro, A., Piarulli, A., Laurino, M., Garbella, E., Menicucci, D., Neri, B., & Gemignani, A. (2018). How breath-control can change your life: a systematic review on psycho-physiological correlates of slow breathing. Frontiers in Human Neuroscience, 12, 353.
doi: 10.3389/fnhum.2018.00353
-
Tʼááłáʼí bikéyahgo tsxį́į́ʼ yázhí, dį́į́ʼ naaki yiską́ągo, tʼááłáhádi naakidiin daatsʼį́į́góó bikéyahgo tsxį́į́ʼ ádaatʼeego mood dóó arousal bee nitsaaígíí.
Balban dóó bee áłchíní (Huberman lab, 2023, Cell Reports Medicine) t'ááłá'í naaltsoos bikéyahdi da'iidleeł biniiyé naaltsoos yá'át'ééhgo át'éego t'óó ahayóí breathwork bił hazhó'ógo. Cyclic sighing — naaki tsxį́į́' yishą́ą́ łeeshtahgo dóó dííjį’ nitsaaígíí yishdlį́ — éí mood bikéyahdi ałtse hólǫ́ dóó respiratory rate ałtse hólǫ́.
Balban, M. Y., Neri, E., Kogon, M. M., Weed, L., Nouriani, B., Jo, B., Holl, G., Zeitzer, J. M., Spiegel, D., & Huberman, A. D. (2023). Brief structured respiration practices enhance mood and reduce physiological arousal. Cell Reports Medicine, 4(1), 100895.
doi: 10.1016/j.xcrm.2022.100895
-
Mindfulness meditation áłtségo ádinídíín, ch'į́įdii, naayá náhást'éí yá'át'ééhgo bee haz'ą́.
Goyal 2014 meta-analysis bee hazlį́į́' 47 randomised trials dóó 3,515 participants. Mindfulness programmes áłtségo dóó t'áá ałtso yá'át'ééhgo anxiety (effect size 0.38) dóó depression (0.30) naaki ts'áadahdi — antidepressants bee ályaaígíí t'áá ałtso yá'át'ééhgo mild-to-moderate populations.
Goyal, M., Singh, S., Sibinga, E. M. S., Gould, N. F., Rowland-Seymour, A., Sharma, R., … & Haythornthwaite, J. A. (2014). Meditation programs for psychological stress and well-being: a systematic review and meta-analysis. JAMA Internal Medicine, 174(3), 357–368.
doi: 10.1001/jamainternmed.2013.13018
-
Mindfulness meditation yá'át'ééh hózhó náhást'éí t'áá ałtso dine'é biniiyé nídahwiilne'.
Black bił 2015 randomised trial older adults t'áá áníi'níígo biniinaa łahgo ch'ééh dahooghanígíí, naakits'áadah ts'áadah mindfulness programme yéego ch'ééh dahooghanígíí ádoolnish, t'óó ahayóí sleep-education intervention. Áko díí bik'i'dahodoołtį́įgo fatigue dóó depressive symptoms áyóo yíkoh.
Black, D. S., O'Reilly, G. A., Olmstead, R., Breen, E. C., & Irwin, M. R. (2015). Mindfulness meditation and improvement in sleep quality and daytime impairment among older adults with sleep disturbances: a randomized clinical trial. JAMA Internal Medicine, 175(4), 494–501.
doi: 10.1001/jamainternmed.2014.8081
-
Auditory beat stimulation áłtsékeesgo bee hazhó'ógo dóó ch'į́įdii bąąh ííł'ínígíí bee naanish.
Garcia-Argibay 2019 meta-analysis 22 studies binaural-beat stimulation áłtsékees łahgo t'áá ałtso bee haz'ą́ą́dę́ę́' ádaat'éego, working memory dóó pain perception bik'i'diits'a'. Áłtsékees łahgo t'áá ałtso bee haz'ą́ą́dę́ę́', dóó dose-dependent ádaat'éego; t'áadoo éí magic frequency ádaat'éego.
Garcia-Argibay, M., Santed, M. A., & Reales, J. M. (2019). Efficacy of binaural auditory beats in cognition, anxiety, and pain perception: a meta-analysis. Psychological Research, 83(2), 357–372.
doi: 10.1007/s00426-018-1066-8
-
Ayóó'ánííníshní meditación t'áá ałtso ayóo bee hólǫ́ jiní dóó k'é bee haz'ą́.
Fredrickson biʼééʼ łaʼtah tsʼáadahí naaltsoos bikéyah áłtsékeesgo éí loving-kindness meditation tʼáá ałtso bee hazhóʼógo bee yázhí binahjįʼ ádoolnííł, díí éí tʼáadoo leʼe doo náásgóó nitsaaígíí binahjįʼ ádoolnííł — iiná íiyisii, kʼe doo bikʼehojidlį́, dóó tʼáadoo baa haneʼe da.
Fredrickson, B. L., Cohn, M. A., Coffey, K. A., Pek, J., & Finkel, S. M. (2008). Open hearts build lives: positive emotions, induced through loving-kindness meditation, build consequential personal resources. Journal of Personality and Social Psychology, 95(5), 1045–1062.
doi: 10.1037/a0013262
-
Meditator hodíina'go yíhoosh'aahígíí default-mode network — atsiits'iin bii' nitsáhákees naanáájahígíí bá hooghan — t'áá yázhígo naalnish.
Brewer dóó bił nidaalnishígíí táá' meditation ał'ąą át'éego yíneeltą́ą́go, meditator hodíina'go yíhoosh'aahígíí default-mode network bitsé nodes t'áá yázhígo naalnishgo yiyiiłtsą́, áádóó cognitive control bił dah nahaz'ą́ągi bił ałhį́į́h dahóló — meditation biyi'di dóó hodeezyéelgo ałdó'.
Brewer, J. A., Worhunsky, P. D., Gray, J. R., Tang, Y.-Y., Weber, J., & Kober, H. (2011). Meditation experience is associated with differences in default mode network activity and connectivity. PNAS, 108(50), 20254–20259.
doi: 10.1073/pnas.1112029108
-
Minute bik'eh hastą́ą́ hidzihgo éí heart-rate variability (HRV) cardiac resonance binahjį' ayóó áníłtsogo íílééh.
Lehrer dóó Gevirtz resonance-frequency breathing haz'ą́ą́ yaa halne': minute bik'eh 5.5–6 hidzihgo, hidzih, dił bik'i'diishchííh dóó jéí bik'ehgo nináhálzhish t'ááłá'ígo ałhį́į́h yilzhish, HRV ayóó áníłtsogo íílééh dóó baroreflex nabik'íhoo'aah. Díí éí ZenninOut bi coherent-breathing nika'anish choyoół'į́įhígíí át'é.
Lehrer, P. M., & Gevirtz, R. (2014). Heart rate variability biofeedback: how and why does it work? Frontiers in Psychology, 5, 756.
doi: 10.3389/fpsyg.2014.00756
-
Auditory beat stimulation éí nitsáhákees dóó ni'iiná bik'ehgo áníłtso bee néeltą́ągo yit'į́ — t'áá aaníí baa hane' bił.
Chaieb dóó bił nidaalnishígíí binaural-beat naaltsoos yaa halne': memory, attention dóó anxiety bik'ehgo áníłtso hólǫ́, ndi frequency, exposure time dóó study quality bik'ehgo ał'ąą át'é. ZenninOut díí review yaa halne' — doo ayóó áníłtsogo yaa hane' da.
Chaieb, L., Wilpert, E. C., Reber, T. P., & Fell, J. (2015). Auditory beat stimulation and its effects on cognition and mood states. Frontiers in Psychiatry, 6, 70.
doi: 10.3389/fpsyt.2015.00070
-
Stress áníłtsogo bikéé'dóó, diné nature sound yídeezts'ą́ą́go city noise yilááhgo tsįįłgo náádleeh.
Alvarsson dóó bił nidaalnishígíí participants mental-arithmetic naanish bee stress bá ályaa, áádóó náádleehgo skin conductance néineeltą́. Sympathetic arousal nature sound (tó háálį́ dóó tsídii biyiin 50 dB bee) yídeezts'ą́ą́go noise táá' ał'ąą át'éego yilááhgo tsįįłgo adéé'áázh.
Alvarsson, J. J., Wiens, S., & Nilsson, M. E. (2010). Stress recovery during exposure to nature sound and environmental noise. International Journal of Environmental Research and Public Health, 7(3), 1036–1046.
doi: 10.3390/ijerph7031036
Naaltsoos naakits'áadah app yee ályaaígíí. ZenninOut biyi'gi, nika'anish t'áá ałtso díí naaltsoos nahalinígíí bił ałhį́į́h — Science tab naaltsoos t'áá ałtso saad t'áá áłts'íísígo yee yaa halne' dóó source bich'į' at'i'.
ZenninOut éí hózhóójí bá ádaat'éego naaltsoos, dóó t'áá ałtso bee haz'ą́ąjį' ádaat'éego doo. T'áadoo baa nitsékeesígíí, éí naaltsoosígíí béeso bá hooghanígíí yádaat'ééhgo háálį́. Nahat'á bee hazhó'ógo át'éego t'áadoo baa nitsékeesígíí yik'i'doolnish — nááskaahgo ádahwiilyaago hólǫ́.